Skip to main content
Հետադարձ կապ

Ինչպե՞ս օգնել դեռահասին կառավարել իր հուզական պոռթկումները

Դեռահասությունն իր հետ բազմաթիվ զգացմունքներ ու հույզեր է բերում, որոնք երբեմն դժվար է հաղթահարել։ Մենք զրուցել ենք դեռահասների հոգեբան-մասնագետ, ամենաընթերցվող հեղինակներից մեկի, «Նյու Յորք Թայմզ» պարբերականի հոդվածագիր և երկու երեխաների մայր՝ դոկտոր Լիզա Դամուրի հետ այն մասին, թե ինչպես կարող են ծնողներն օգնել երեխաներին կողմնորոշվել իրենց բուռն ու փոթորկալի զգացմունքների ծովում։


Ծանոթագրություն.Այս ընդհանրացված ուղեցույցը բազմաթիվ ծնողների կօգնի կողմնորոշվել դժվարին իրավիճակներում, սակայն որոշ հուզական ցնցումներ սերտորեն կապված են զարգացման խանգարումների հետ, ինչպիսիք են խոսքային հմտությունների հապաղումները, լսողական, տեսողական կամ վարքագծային խնդիրները, որոնց պարագայում մանկական կամ դեռահասների ուղղվածությամբ մասնագիտական աջակցություն է պահանջվում։ Եթե անհանգստանում եք, որ ձեր երեխայի բուռն հույզերն ավելի լուրջ երևույթներով են պայմանավորված, հորդորում ենք դիմել մասնագետի ։


Ի՞նչ է հուզական պոռթկումը

Այն կարող է տեղի ունենալ ինչպես փոքր, այնպես էլ տարիքով ավելի մեծ երեխաների հետ: Այս տարիքում երեխան լիովին իր հույզերի ու զգացմունքների տիրապետության տակ է։ Նրանց կարող է համակել վախը, զայրույթը, հիասթափությունը կամ մեկ ուրիշ բան:

Ինչպիսի՞ն է ավելի մեծ տարիքի երեխաների հուզական պոռթկումը։

Երբ երեխան, որը կարողանում է նկարագրել իր զգացմունքները, հույզերի տիրապետության տակ է հայտնվում, կարող է սկսել հեծկլտալ, շնչահեղձ լինել կամ պոռթկալ։ Ավելի մեծ տարիքի երեխաների դեպքում հասարակական վայրերում բռնկվելու հավանականությունն ավելի քիչ է, քանի որ նրանք անհարմար են զգում։ Դրանք ավելի շատ տանն են տեղի ունենում: Օրինակ՝ դեռահասը կարող է դպրոցում անցկացրած ողջ օրվա ընթացքում զսպել իրեն և տուն վերադառնալուն պես զգացմունքային պոռթկում ունենալ: 

Ի՞նչ պետք է անեմ, երբիմ դեռահասը հուզական պոռթկում է ունենում: 

Ներկայացնում ենք ինը գործնական քայլ, որ դոկտոր Դեյմուրը խորհուրդ է տալիս ծնողներին փորձել՝ օգնելու իրենց դեռահասներին կառավարել պոռթկումը։ Յուրաքանչյուր քայլից հետո դադար տվեք, որպեսզի ստուգեք, արդյո՞ք այն աշխատում է, թե՝ ոչ։ Եթե ոչ, անցե՛ք հաջորդ քայլին: 

1. Լսել՝ առանց ընդհատելու 

Ավելի մեծ տարիքի երեխաների զգացմունքային պոռթկումը կարող է արտահայտվել այնպես, որ նրանք սկսեն խիստ հուզված որևէ դեպք պատմել։ Այսպիսի իրավիճակներում լավագույն ձևը թույլ տալն է, որ նրանք մինչեւ վերջ արտահայտվեն։ Հաճախ է պատահում, երբ մեծահասակները լավագույն մտադրություններով միջամտում են կամ սկսում առաջարկներ անել, մոռանալով, որ հույզերն արտահայտելն արդեն իսկ թեթևանալու միջոց է։

2. Անկեղծ կարեկցանք արտահայտել

Շատ հաճախ բառերով զգացածն արտահայտելն այն ամենն է, ինչը դեռահասին անհրաժեշտ է թեթևանալուհամար։ Միայն ուշադիր լսելուց հետո կարող ենք աջակցել մեր դեռահասին՝ պարզապես կարեկցանք արտահայտելով: Մեծերը կարող են ասել, օրինակ՝ «Ի՜նչ ահավոր է» կամ «Ցավում եմ, որ այդպիսի բան է եղել»:

3. Հաստատել խնդիրը

Հաստատելը շատ արդյունավետ է, հատկապես դեռահասների դեպքում: Դեռահասները երբեմն անհանգստանում են, որ իրենց զգացմունքների հետ ինչ-որ բան այն չէ, քանի որ իրենց հույզերն այդքան բուռն են։ Գուցե դեռահասը խիստ հուզված է, սակայն ներսում նա փոքր-ինչ վախեցած է իր իսկ ապրած հույզերի առատությունից։

Նրանց համար մեծ սփոփանք է, երբ մեծահասակներն ասում են. «Քո զգացմունքները միանգամայն հասկանալի են, և ես լիովին հասկանում եմ, թե ինչու ես այդպես արձագանքում»: Եթե փոխարենը մեծահասակներն ասեն. «Ինչո՞ւ ես այդպես հուզված:Կան մարդիկ, որոնք քեզնից շատ են տառապում », ապա սրա ուղիղ հետևանքն այն կլինի, որ դեռահասը կշարունակի իրեն վատ զգալ, ինչն, իր հերթին, մեղքի զգացումով կուղեկցվի։ Այլ կերպ ասած, միշտ չէ, որ դեռահասի կարծիքը փոխելու ծնողի փորձը ծառայում է իրնպատակին::

4. Օգնել հաղթահարել 

Շատ դեպքերում այս առաջին երեք քայլերը բավարար կլինեն ձեր երեխային օգնելու համար: Բայց եթե դրանք բավականաչափ արդյունավետ չեն, մենք կարող ենք դեռահասներին՝ իրենց հույզերն արտահայտել օգնելու փոխարեն օգնել նրանց վերահսկել իրենց հույզերը։ Դա անելու ձևերից մեկընրանց ասելն է, թե ինչ կարող են անել ավելի լավ զգալու համար, օրինակ՝ բացատրել, թե ինչպես խոր և դանդաղ շնչել ։


Որովայնային շնչառությունը հանգստացնող ազդեցություն ունի և օգնում է թթվածնով հագեցնել մեր թոքերը: Ահա երեք քայլից կազմված գործողություն, որ կարող է օգնել.

  • Ձեռքը դրեք ստամոքսին։ 
  • 5 խոր շունչ քաշեք. 5 վայրկյան ներշնչեք և 5 վայրկյան արտաշնչեք՝ ներշնչելով քթի միջոցով և արտամղելով օդը բերանից:
  • Երեխային բացատրեք, որ երբ ներշնչում է, փուչիկի պես մեղմորեն փչում է իր որովայնը, իսկ երբ արտաշնչում է՝ օդը նորից դանդաղորեն փուչիկից դուրս է գալիս: 

5. Խրախուսական վստահություն արտահայտել

Փորձեք ձեր աջակցությունն արտահայտել, ասելով՝ օրինակ. «Գիտեմ, որ հիմա դժվար է, բայց այս բուռն զգացմունքը շատ երկար չի տևի» կամ՝ «Ինչքան էլ քեզ համար դժվար է այս պահին, ես իսկապես տպավորված եմ, թե ինչպես ես գլուխ հանում այս վիճակից և որ մենք կարող ենք կիսվել ու խոսել այս մասին»:

6. Օգնություն առաջարկել 

Եթե արդեն լսել, հաստատել և սփոփանք եք առաջարկել, բայց ձեր դեռահասը դեռևս հուզված է, որպես հաջորդ քայլ՝ կարող եք հարցնել՝ «Քեզ օգնել պե՞տք է այս խնդիրը լուծելու համար»: Երբ օգնելու համար թույլտվություն եք հարցնում, այլ ոչ թե պարզապես ձեր խորհուրդն առաջարկում, դա օգնում է, որ դեռահասի հետ ընթացող զրույցը սահուն շարունակվի։ Երբեմն դեռահասը կարող է ասել. «Ոչ, ես պարզապես ուզում էի պատմել սրա մասին», այդ ժամանակ կարող եք վստահ լինել, որ լսելը հենց այն օգնությունն է, որի կարիքն ուներ նա: Եվ եթե ասում են՝ այո, ուրեմն պատրաստ են մեր խորհուրդը լսել։

7. Խնդիրը երկու մասի բաժանել

Եթե ձեր երեխան ընդունում է խնդրի լուծման հարցում ձեր օգնության առաջարկը, ապա նրանց առջև ծառացած խնդիրները կարելի է երկու տեսակի բաժանել. բաներ, որոնք կարող են փոխվել և բաներ, որոնք չեն կարող փոխվել:

8. Միասին լուծումներ քննարկել այն բաների համար, որոնք կարող են փոխվել

Օգնեք նրանց կենտրոնանալ այն խնդիրների լուծումների վրա, որտեղ կարելի է բովանդակային փոփոխություններ իրականացնել

9. Օգնել ընդունել այն ամենն, ինչ չի կարող փոխվել

Օգնեք ձեր դեռահասին անել այն, ինչ կարող է՝ ընդունելու այն բոլոր խնդիրները, որոնք հեշտ չեն լուծվում: Դեռահասներին խնդիրն ընդունելու հարցում օգնելու ձևերից մեկն այն է, որ խոսեք այն մասին, թե որքան էներգիա ու եռանդ ունեն նրանք։ Դուք կարող եք նրան ասել. «Քո ունեցած էներգիան այսքան է, այնպես որ խնայիր այն այնպիսի խնդիրների համար, որտեղ մենք իսկապես կարող ենք լուծել։ Ուժերդ մի՛ վատնիր այնպիսի բաների վրա, որոնք այս պահին քո վերահսկողությունից դուրս են»:

Նույնաբովանդակ այլ նյութեր